Onderwijs, bedrijfsleven en overheid omarmen het Vakcollege 
Het gaat goed met het Vakcollege. Die conclusie trekt Hans de Boer, voormalig voorzitter van de Taskforce Jeugdwerkloosheid en mede-initiatiefnemer van de Vakcolleges, tijdens Vliegende Hollanders. Na een voorzichtig begin wordt een versnelling ingezet. Oorspronkelijk was het streven om in 2012 of uiterlijk in 2013 een keten van 65 Vakcolleges te realiseren. Nu maakt men zich sterk om dit aantal al in 2010 te bereiken. ‘De aanmeldingen aan het begin van dit schooljaar overtroffen onze verwachtingen’, aldus De Boer. ‘Bovendien kloppen steeds meer scholen bij ons aan om ook een Vakcollege op te zetten. Daar zijn we uitermate blij mee, want aan jongeren die ’t in de vingers hebben en een echt vak willen leren is absoluut behoefte. Straks kunnen we jaarlijks 4.000 vaklui afleveren.’

De behoefte aan vaktalenten blijkt ook duidelijk uit de belangstelling die bedrijven tonen voor de Vakcolleges. Tijdens de bijeenkomst steken enkele kopstukken uit het bedrijfsleven hun lof voor het initiatief niet onder stoelen of banken. Zo prijst Leo Houwen, Corporate Vice President van USG People, het feit dat de Vakcollege-leerlingen al heel vroeg in hun opleiding volop bedrijfservaring opdoen. ‘Daarmee prikkel je het enthousiasme van de leerlingen en houd je ze binnen de opleiding’. Maurits Derksen, directeur HRM van Continuon (voorheen Nuon Netwerkbedrijf) laat vergelijkbare woorden horen: ‘We kunnen er nu voor zorgen dat onze jongeren weer trots op techniek worden!’.

Zowel USG People als Continuon laten het overigens niet bij lofuitingen. Zij zijn, samen met diverse grote en kleine bedrijven, gulle sponsors van het Vakcollege. Niet alleen het bedrijfsleven en het onderwijs investeren. Via een videoboodschap laat minister Maria van der Hoeven weten dat Economische Zaken het Vakcollege met anderhalf miljoen euro wil ondersteunen. Ze wenst de betrokkenen, inclusief Arie Kraaijeveld, de zojuist geïnstalleerde voorzitter van de Stichting Vrienden van het Vakcollege, veel succes bij de verdere ontwikkeling.

Het Grote Lunchdebat: een vleugje kritiek, maar vooral trots
Alle grote namen uit de bedrijfswereld, wetenschap en het onderwijsveld kruisen de degens tijdens Het Grote Lunchdebat. Inzet: de stand van zaken rond het Deltaplan Bèta/techniek. De debatduo’s variëren van Doekle Terpstra met Theo Henrar tot Robbert Dijkgraaf met Sjoerd Slagter. Ondanks wat kritiekpunten overheerst trots op de prestaties.

Wat is het beste initiatief om meer mensen richting techniek te trekken? Deze vraag stelt gespreksleider Pieter Hillhorst zijn acht gasten op het hoofdpodium van de Passenger Terminal Amsterdam. Doekle Terpstra, voorzitter van de HBO-raad, is vooral trots op de samenwerking met het bedrijfsleven. ‘Deze wordt steeds intensiever, er is een permanente wisselwerking. Studenten zijn vanaf het begin van hun opleiding al met de praktijk bezig, bijvoorbeeld bij Corus.’ Managing director Theo Henrar van de staalgigant erkent dit. ‘Al kan het natuurlijk altijd beter. Onze samenwerking moet maatwerk zijn, geen confectiepak.’

Sjoerd Slagter, presentator Pieter Hilhorst en Robbert Dijkgraaf

Wiskundige, theoretisch natuurkundige en KNAW-president Robbert Dijkgraaf hoeft niet lang na te denken over het grootste succes. Zonder aarzeling noemt hij ‘zijn’ Bèta-canon. ‘Het is een bestseller geworden, met muziek- en stripversies. Hiermee is bètawetenschap gepopulariseerd en onder de aandacht van een groot publiek gebracht.’ Zijn gesprekspartner Sjoerd Slagter, voorzitter van de VO-raad, ziet ook een kentering in het imago van bèta’s. ‘Het loont voor middelbare scholen om zich te profileren als techniekschool. Er zijn nu al 150 instellingen met een Jet-Net-profiel en dat aantal zal alleen maar toenemen.’

Een ander succesnummer zijn de Vakcolleges, een initiatief van onder meer Hans de Boer. ‘Dit zijn goudgerande vakopleidingen. Zij bieden baangarantie in de technische sector en werken emanciperend voor de sector’, aldus De Boer. 

Nog een stap eerder, in het basisonderwijs, is ook al het nodige bereikt. Interesse voor techniek kun je niet vroeg genoeg krijgen, is de stellige overtuiging van Kete Kervezee, voorzitter van de PO-Raad. Het onderwijstraject voor kinderen in samenwerking met science center NEMO vindt zij het beste voorbeeld hiervan. ‘Maar ook met simpele dingen als technisch Lego of Meccano prikkel je de jongsten al.’

Wie alle schoolvormen succesvol heeft doorlopen, komt voor onderzoekssubsidie terecht bij het NWO. Voorzitter Peter Nijkamp: ‘Wij zitten helemaal aan het eind van het proces. Bij het financieren van de knappe koppen. Maar die moeten dan wel voldoende voorhanden zijn.’ Ondanks alle vooruitgang is er volgens hem nog werk aan te de winkel. Dat ziet ook Robbert Dijkgraaf. ‘Vooral bij het aantrekken van meisjes en allochtonen scoren we erg slecht. Daar is nog een wereld te winnen.’
 

TechNet officieel van start: brug tussen bedrijven en onderwijs
Met de uitreiking van de eerste certificaten aan voorbeeldprojecten is TechNet officieel van start gegaan opgericht tijdens Vliegende Hollanders. Dit netwerk brengt onderwijs en bedrijfsleven samen. De initiatiefnemers van Platform Bèta Techniek en TechniekTalent.Nu willen door het verspreiden van goede voorbeelden meer jongeren aan bedrijven binden. Alle bedrijven die geïnteresseerd zijn in samenwerking met vmbo techniek kunnen voortaan aankloppen bij TechNet. Daar krijgen zij persoonlijk advies over verschillende mogelijkheden van samenwerking.

Het netwerk is een laagdrempelige voorziening die vooral veel succesvolle instrumenten ontwikkelt, bijeenbrengt en actief verspreidt. Met deze instrumenten kunnen bedrijven de samenwerking met het vmbo aantoonbaar bevorderen. TechniekTalent.nu en het Ambitie Programma van Platform Bèta Techniek stellen hiervoor bestaande publieke en private infrastructuren beschikbaar.

Tijdens het middagprogramma van VMBO- Ambitie in Muziekgebouw aan ’t IJ worden, onder leiding van Tom van ’t Hek, al enkele goede voorbeelden gepresenteerd. Een van de TechNet-plaquettes ging naar Metopia!. Dit project van de Stichting A+O stimuleert scholen en bedrijven in de Metalektro om samen te werken. Dat gebeurt via een wedstrijd met een flinke prijzenpot voor geslaagde projecten. Ook het Technocentrum Twente kan voortaan een TechNet-bordje aan de muur hangen. Dit kreeg het technocentrum voor het creëren van een groep Ambassadeurs van de Techniek die het imago van techniek verbeteren. De ambassadeurs zijn ook geworven onder deelnemers aan de beroepenwedstrijd Vakkanjers, voor leerlingen in de metaal en elektro. De jonge ambassadeurs krijgen een communicatieve opleiding en worden ingeschakeld om hun enthousiasme voor het vak over te dragen aan leeftijdsgenoten.

Erik Yperlaan van TechniekTalent.Nu

Goede voorbeelden over grenzen uitrollen
‘We delen allemaal de ambitie om het oplopend aantal vacatures in de techniek te vervullen.’ Erik Yperlaan, directeur Opleiding Ontwikkeling Metaalbewerking (OOM), verwoordt de achterliggende gedachte van TechNet. Het pas opgerichte netwerk gaat ‘een brug slaan tussen scholen en bedrijven’. De OOM-directeur legt tijdens de vmbo-bijeenkomst Passie en Vernuft eerst uit wat TechNet niet is. ‘Het is geen nieuw subsidiebureau.’ Wat is het dan wel is? Yperlaan: ‘We zoeken goede voorbeelden van samenwerking tussen vmbo en bedrijfsleven. Bijvoorbeeld op het gebied van beroepsoriëntatie, leerlingen- en docentenstages of gastlessen. Deze best practices gaan we over de regio heen dragen. We slaan verbindingen die uiteindelijk leiden tot hogere instroom, ook van meisjes.’

Yperlaan pleit voor meer waardering voor techniek. ‘Nu is er vooral aandacht voor dingen die misgaan, als de techniek ons in de steek laat. Maar we willen ook alle goede ontwikkelingen onder de aandacht brengen.’ Dit verbeterde imago is een bijkomend doel van TechNet.

Het Ambitie Programma en TechniekTalent.Nu bundelen hun krachten in dit laagdrempelige netwerk. Het Platform Bèta Techniek is blij met deze ontwikkeling. Zoals Joost Klein Entink, projectleider arbeidsmarkt van Platform Bèta Techniek, het verwoordt: ‘Er gebeuren al heel veel goede dingen. Al die losse deeltjes gaan we samen verder brengen.’
 

WaterBoxx wint BètaDragons en 10.000 euro
Pieter Hoff kreeg uit handen van Gerard Kleisterlee 10.000 euro als prijs voor Bèta Dragons. Hij kreeg de prijs voor zijn idee WaterBoxx. De prijs werd uitgereikt tijdens de Vliegende Hollanders 2008, de Science & Technology Summit. Met het programmaonderdeel 'Bèta Dragons' wil het Platform Bèta Techniek het grote publiek een idee geven waar het neusje van de zalm, de beste technostarters van dit moment, zoal mee bezig is.

Arie Kraaijeveld, Gerard Kleisterlee en Pieter Hoff

WaterBoxx
De WaterBoxx is een 'intelligente emmer' die uit lucht water kan produceren en opvangen door middel van condensatie en regen. Deze uitvinding maakt dus water uit lucht zonder gebruik te maken van energie. Niet alleen helpt de WaterBoxx om bomen te planten waar dat tot nu toe niet mogelijk was, ook draagt het bij aan een oplossing voor het irrigatie- en drinkwater probleem in veel gebieden van de wereld.

Jury
De deskundige jury bestond uit Henk Keilman (RIG Investments), Willem Sijthoff (FD MediaGroep) en Vincent Icke (hoogleraar theoretische sterrenkunde - UL, bijzonder hoogleraar kosmologie - UvA). Zij roemden het concept in het juryrapport: "De WaterBoxx klopt natuurkundig en bootst de natuur na. Daardoor is het simpel, krachtig en zeer effectief. Bovendien voorziet het in een grote behoefte en draagt het bij aan een van de grootste problemen die onze huidige generatie raakt."
Gerard Kleisterlee (Philips) reikte de prijs van 10.000 euro uit aan Pieter Hoff, uitvinder van de WaterBoxx. Hiermee kan hij zijn concept verder tot uitvoer brengen.
 

Primair Onderwijs op de Summit in science center NEMO
In grote getale kwamen de geïnteresseerden voor het programma voor het primair onderwijs naar science center NEMO. Bijna duizend leerkrachten, directies, ondersteunende organisaties, pabostudenten en -docenten bezochten een vol en afwisselend programma over wetenschap- en techniekonderwijs op de basisschool. In het ontmoetingscafé, waar VTB scholen hun inzet voor wetenschap en techniek op school presenteerden, werd flink genetwerkt en ervaringen uitgewisseld. Op de voorbeeldenmarkt presenteerden verschillende organisaties en scholen hun creatieve kunstjes die door scholen als inspiratiebron zijn gebruikt voor activiteiten en mogelijkheden bij hen op school. Zo was bijvoorbeeld het team van de Johannesschool uit Hillegom dat de First Lego League in Nederland met hun robots heeft gewonnen te zien en konden bezoekers bij de stand van Stichting Rino proefjes doen met stikstof. Veel interesse was er ook voor de lezingen van bekende wetenschappers als Martijn Katan -die het publiek liet twijfelen over wat nu echt gezond is-  en van bijvoorbeeld meteoroloog Marjon de Hond, die vertelde hoe zij uiteindelijk als weervrouw op televisie terecht is gekomen.

Vanaf 11 november kunnen basisscholen hun kennis en ervaring ook uitwisselen op het internet. Tijdens het plenaire moment in de Glazen Balzaal van NEMO werd op spectaculaire wijze de nieuwe website, de WTwijzer gelanceerd. Op www.wtwijzer.nl staan dé ingrediënten voor het invoeren van wetenschap en techniek op de basisschool, van lesprogramma’s tot plannen en projecten voor beleid en organisatie op school.

Leerlingen overhandigen staatssecretaris Dijksma het manifest in aanwezigheid van Robbert Dijkgraaf en Bernard Wientjes

Als hoogtepunt van de dag werd het manifest ‘Ruimte voor talent- ruimte voor wetenschap en techniek’ aan Staatssecretaris Dijksma uitgereikt. Daarbij benadrukte Robbert Dijkgraaf, één van de initiatiefnemers van het manifest, nogmaals de essentie van wetenschap en techniek in het basisonderwijs om de nieuwsgierigheid van kinderen te voeden en stimuleren. Bernard Wientjes gaf aan dat het talent van deze kinderen onmisbaar is om een innovatieve samenleving te blijven. De wetenschap, het bedrijfsleven en de gemeenten zeggen in het manifest toe de scholen te willen helpen bij het wetenschap- en techniekonderwijs. Staatssecretaris Dijksma ontving het manifest uit handen van VTB-leerlingen Melissa en Olaf en beloofde het document als een serieus en aanmoedigend plan voor de toekomst van bètaonderwijs in Nederland te behandelen.

Meer informatie over het manifest vindt u op: www.programmavtb.nl.